Projekti

FTE – TEC me CCG ROSKOVEC

Ndërtimi i një termocentral me cikël të kombinuar

Ndërtimi i një termocentrali me gaz natyror për prodhimin e energjisë elektrike, me kapacitet maksimal 170 MW, në pronë private të llojit “Truall”, është në përputhje me të gjitha aktet ligjore në fuqi si për planifikimin dhe zhvillimin e territorit ashtu edhe për aktet ligjore mbi sektorin e energjisë.

Impianti është një termocentral me cikël të kombinuar (CCPP – Combined Cycle Power Plant) i pajisur me sistem rikuperimi të nxehtësisë (HRSG). Kjo nënkupton që nxehtësia e çliruar nga procesi i djegies nuk emetohet në ajër, por shfrytëzohet për prodhimin e energjisë shtesë përmes një turbine me avull. Në këtë mënyrë shmangen emetimet termike në ambientin përreth dhe rritet ndjeshëm efikasiteti i impiantit, pasi energjia elektrike gjenerohet edhe nga shndërrimi i nxehtësisë së rikuperuar. TEC-i do të furnizohet me gaz natyror nëpërmjet një linje furnizimi prej rreth 250 m, e cila lidhet me tubacionin kryesor të TAP-it në pikën ABV-31, në afërsi të Roskovecit.

Ndërtimi i një termocentral me cikël të kombinuar

Ndërtimi i një termocentrali me gaz natyror për prodhimin e energjisë elektrike, me kapacitet maksimal 170 MW, në pronë private të llojit “Truall”, është në përputhje me të gjitha aktet ligjore në fuqi si për planifikimin dhe zhvillimin e territorit ashtu edhe për aktet ligjore mbi sektorin e energjisë.

Impianti është një termocentral me cikël të kombinuar (CCPP – Combined Cycle Power Plant) i pajisur me sistem rikuperimi të nxehtësisë (HRSG). Kjo nënkupton që nxehtësia e çliruar nga procesi i djegies nuk emetohet në ajër, por shfrytëzohet për prodhimin e energjisë shtesë përmes një turbine me avull. Në këtë mënyrë shmangen emetimet termike në ambientin përreth dhe rritet ndjeshëm efikasiteti i impiantit, pasi energjia elektrike gjenerohet edhe nga shndërrimi i nxehtësisë së rikuperuar. TEC-i do të furnizohet me gaz natyror nëpërmjet një linje furnizimi prej rreth 250 m, e cila lidhet me tubacionin kryesor të TAP-it në pikën ABV-31, në afërsi të Roskovecit.

Përfitimet për Sektorin Energjitik në Vend

Pavarësisht se TEC Roskovec, është një sipërmarrje private, implementimi i këtij projekti sjell përfitime për vendin dhe sektorin e energjisë specifikisht.
Gjenerimi i energjisë elektrike nga TEC-i është i domosdoshëm për gadishmërinë e sistemit elektroenergjetik kombëtar, administrimin e rrezikut dhe për garantimin e furnizimit me energji elektrike bazë për popullatën. Mbi 95% e sasisë së furnizimit me energji në Shqipëri vjen nga Burimet e Energjisë së Rinovueshme (BRE) siç janë kryesisht burimet hidro, diellore dhe era.

Edhe pse shumë të pozitive për ekosistemin por edhe nevojën e furnizimit me energji bazë, burimet BRE janë shumë të varura nga faktorë objektivë si kushtet klimaterike që kanë të bëjnë me reshjet, kohëzgjatjen editëve me diell, rrymat e erës dhe kohezgjatjen e tyre,
etj. pasi nuk varen dhe komandohen nga njeriu.

Pikërisht, pavaresisht përfitimeve madhore që kanë BRE, mos vazhdueshmëria e tyre në çdo kohë rrit nivelin e rrezikut për qëndrueshmërinë e sistemit energjtiik të një vendi. Kjo është arsyeja pse për dekada me radhë, sistemet energjitike në vende të ndryshme e kanë mbështetur qëndrueshmërinë e tyre në burimet lehtësisht të prodhueshme dhe të planifikueshme (termocentralet e të gjitha burimeve si dhe centralet bërthamore, apo çdo formë tjetër ë përdorimit të burimeve fosile për energjinë termale) duke garantuar pa asnjë rrezik furnizimin me energjit ë popullatës. Kjo është arsyeja pse vendet e Ballkanit Perëndimor, ashtu si edhe vendet e Bashkimit Europian apo vendet e zhvilluara të G20 dhe OECD, bazën energjitike e kanë nga termocentralet me lëndë djegëse qymyr, gaz, naftë, në masën mbi 52% të gjenerimeve në sistem, konkretisht:

  1. Greqia në kufirin perëndimor me Shqipërinë ka të instaluar 4,438 MW TEC-e me qymyr me konsum
    vjetor rreth 65 – 70 milion ton dhe ku emeton rreth 34,371,336 ton CO2 në vit;
  2. Maqedonia e Veriut ka të instaluar 1,200 MW TEC me qymyr në Bitola, me konsum vjetor rreth 9
    milion ton dhe ku emeton rreth 4,760,000 ton CO2 në vit;
  3. Kosova ka të instaluar 1,400 MW (Kosova “A” 740 MW & Kosova “B” 640 MW) ku digjet rreth
    11 milion ton qymyr dhe emetohen në vit rreth 5,816,700 ton CO2.

Dalja nga funksionimi i këtyre termocentraleve për arsye të emetimeve të mëdha nga djegia qymyreve por sidomos nga mungesa e impianteve moderne të kapjes dhe neutralizimit të hirit, gazit karbonik dhe gazeve të azotit, kushtëzon domosdoshmërinë e instalimit të kapaciteteve të reja gjeneruese me djegie gaz natyror dhe skema termike të moderuara.

Sistemi Energjitik Shqiptar

Sistemi ynë elektroenergjitik tashmë është i integruar në sistemin ndërkombëtar rajonal dhe europian. Si i tillë ka detyrime ligjore për mbarëvajtjen e tij dhe të sistemeve energjetike me të cilët alternohet në bazë të Marrveshjeve me Agjencinë Europiane të Energjisë (me qendër në Vjenë, Austri) dhe vendeve përkatëse, sipas:

  1. Bashkëpunimit Europian të Rregullatorëve të Energjisë;
  2. Bordit Rregullator Europian të Komunitetit të Energjisë dhe Shoqatës së Rregullatorëve të Energjisë
    së Mesdheut;
  3. Memorandumeve të bashkepunimit me Entet Rregullator të Energjisë së Kosovës dhe Malit të Zi;
  4.  me Forumin e Rregullatorëve Ballkanik të Energjisë (Rregullatori Bullgarisë, Serbisë, Malit të Zi,
    Bosnjë Hercegovinës, Maqedonisë së Veriut dhe Greqisë)

Sistemi ynë elektroenergjetik tashmë operon sipas Kodit të Transmetimit (Vendim i Bordit të ERE-s nr. 63,
datë 11.04.2022 “Mbi shqyrtimin e kërkesës së OST sh.a., për miratimin e Kodit të Transmetimit”) (modeli i Kodit Europian të Transmetimit dhe Kodit të Lidhjes dhe Matjes).

Sistemi ynë elektroenergjetik tashmë është pjesë e Tregut të Përbashkët Elektroenergjetik bazuar në:

  • VKM nr. 519,datë 13.07.2016 “Për miratimin e Modelit të Tregut të Energjisë Elektrike”
  • Vendimi i ERE-s nr. 347, datë 27.12.2022 “Për miratimin e rregullave të tregut të energjisë elektrike
    (rregullat e ALPEX-it përkufizimet, procedura e tregtimit, si dhe procedura e klerimit dhe
    shlyerjes)”, të ndryshuar;
  • Krijimi i Tregut të Përbashkët të Energjisë Elektrike me Kosovën dhe Rajonin;
  • Krijimi i Tregut të Balancimit të Energjisë Elektrike dhe garantimi i shërbimeve në sistemin e
    interkonjeskionit;
  • Vendim i ERE-s nr. 40, datë 06.03.2020 “Miratimi Rregullores për kërkesat dhe procedurave për
    përcaktimin e Operatorit të Emëruar të Tregut të Energjisë Elektrike (NEMO) dhe rolet dhe
    përgjegjësitë e NEMO-s dhe Operatorëve të Sistemit të Transmetimit të energjisë në Tregun e Bashkuar”.

Për të marrë më shumë informacion në lidhje me Treguesit Elektroenergjitik të Shqipërisë, kliko këtu.

Varësa nga Burimet e Rinovueshme të Energjisë

Ndikimi i ngrohjes globale (efekti serë) ka përkeqësuar ndjeshëm hidrologjinë në rajonet e Ballkanit, ku edhe Shqipëria bën pjesë, në një përkeqësim të reshjeve mesatare vjetore në rreth 12% deri në vitin 2020.

Nevojat në rritje të tregut Ballkanik të energjisë elektrike dhe atij Europian deri në vitin 2045 vlerësohen me rritje mesater vjetore prej 4 deri 5%.

Te dhenat e mesiperme tregojne qe Shqiperia nuk i permbush nevojat e saja per energji elektrike, ajo importon dhe se nevojat per energji elektrike jane dhe do te jene perseri ne rritje.

KRAHASIMI I TEC ME ALTERNATIVA TË TJERA

FTE - TEC me CCG

Krahasueshmëria e gjenerimit të energjisë elektrike nga TEC dhe alternativa të tjera të llojit: HEC, impiant fotovoltaik apo eolik nuk është i drejtë për faktin se:

Së pari

TEC-i gjeneron energji elektrike apo termike (sipas nevojave të konsumatorit) në çdo kohë dhe në
çdo regjim pune, që komandohet nga njeriu dhe jo nga fenomenet e natyrës;

Së dyti

TEC-i gjeneron energji elektrike apo termike te qëndrueshme që është Energji Bazë për ekonominë e cdo vendi;

Së treti

Energjia elektrike me burim energjie diellzimin apo erën është periodike, jo e vazhduar, e varur
totalisht nga fenomenet e natyrës, ku për territorin e Shqipërisë së Mesme ekspozimi mesatar vjetor i diellit përllogaritet të jetë rreth 2400-2600h/vit ose rreth 6.5 deri 7.0h/ditë që përbën rreth 28% të kohës vjetore.

Së katërti

Sipërfaqja e tokës ku do te zhvillohet TEC-i ka nje shfrytezim teper eficent ne gjenerim prej
0.334m2/kW te instaluar ndaj 15 deri 20m2/kWp te instaluar me impiant fotovoltaik, pra nga 45 deri 60 here me pak toke sesa impianti diellor;

Së pesti

Impiantet fotovoltaike me kapacitet te madh dhe siperfaqe zhvillimi teper te madhe (per fuqine 170MW nevojiten 2.55 deri 3.40 milion m2 toke ose 255 deri 340 ha truall), kane ndikime negative ne mikroklimen e zones ku zhvillohen nga:

  1. Perkeqesimi i lageshtise ajrore teper te domosdoshme per bimesine nga reflektimi rrezatimit dhe tejnxehja, qe kushtezohet 60 deri 80% lageshti relative ne ajer;
  2. Perkeqesimin e bilancit te drites dhe bilancit te rrezatimit te tokes (BRT) qe varet nga:
    a) intensiteti i rrezatimit nga dielli;
    b) intensiteti i rrezeve difuzive nga hapsira qiellore qe duhet te jete ne vlerat 0.15 deri
    0.25kkal/cm2*min;
    te dyja keto intensitete perbejne Energjine Totale per zhvillimin biologjik te bimesise ne teresi.
  3.  Reflektimi intensiv i rrezatimit diellor nga siperfaqa e xhamte e paneleve sikunder edhe deformimi
    e zberthimi i rrezes diellore (Drita e Bardhe) ne rreze infra te kuqe qe nuk sherbejne si burim energjie
    per proceset fiziologjike te bimes.

Përfitueshmëria e Projektit të TEC

  • Rrit prodhimin e qëndrueshëm të energjisë elektrike në vend;
  • Diversifikon portofolin e prodhimit vendas të energjisë;
  • Garanton furnizimin e sigurtë me energji të popullatës dhe me kostot relativisht të ulët;
  • Përmirëson ekuilibrin e brishtë midis energjisë së prodhuar nga HEC-et dhe dhe burimeve të
    rinovueshme;
  • Ul varësinë e e kushtueshme nga çmimet e larta të importeve të energjisë elektrike;
  • Krijon një treg energjie më të qëndrueshëm, të parashikueshëm dhe më konkurrues në Shqipëri;
  • Përmirëson perspektivat e rritjes ekonomike të vendit;
  • Zbaton praktikat më të mira të disponueshme (BAT) dhe standardet ndërkombëtare, duke
    minimizuar ndikimet mjedisore.

Ndikimet Sociale të Projektit të TEC (Ndikimet Makro)

  • TEC do të operojë sipas standardeve europiane dhe do të shfrytëzojë përvojën e konsiderueshme të
    partnereve në funksionimin dhe mirëmbajtjen e termocentraleve.
  • Energjia e prodhuar konsiderohet si energji me emetimet me te vogla krahasuar me cdo TEC tjeter
    ne vendet e Ballkanit Perendimor qe perdorin si lende djegese qymyr, nafte.
  • Krijon vende pune te konsiderueshme afatgjate gjate shfrytezimit te TEC, cila ndihmon ekonominë
    e vendit dhe rajonit.
  • Numri i punonjësve që do të përfshihen gjatë fazës së ndërtimit (inxhinierët + fuqia punëtore) është
    përafërsisht. 250 persona.

Ndikimi në Punësim dhe Rritjen e te Ardhurave të Komunitetit Lokal

  • Synimi i FTE është që shumica dërrmuese e personelit të jetë nga komuniteti lokal. Punësimi i
    përkohshem dhe afatgjate për komunitetin duke sjellë një kontribut të dobishëm në të ardhurat
    familjare (hapja e vendeve të punës),
  • Gjatë fazës së funksionimit, personeli i punësuar në impiant do të jetë rreth 30 persona. Ndersa në
    mënyrë indirekte, personeli i punësuar (nga kontraktorët) do të jetë rreth 100.
  • Përmirëson cilësinë e jetës së komunitetit në afërsi me impiantin pasi siguron qendrueshmeri ne
    punësimin dhe te ardhurat e jeteses.
  • Siguron te ardhura nga taksat vendore te cilat perkthehen ne sherbime shtese per komunitetin

KRAHASIMI I TEC ME ALTERNATIVA TË TJERA

FTE - TEC me CCG

Krahasueshmëria e gjenerimit të energjisë elektrike nga TEC dhe alternativa të tjera të llojit: HEC, impiant fotovoltaik apo eolik nuk është i drejtë për faktin se:

Së pari

TEC-i gjeneron energji elektrike apo termike (sipas nevojave të konsumatorit) në çdo kohë dhe në
çdo regjim pune, që komandohet nga njeriu dhe jo nga fenomenet e natyrës;

Së dyti

TEC-i gjeneron energji elektrike apo termike te qëndrueshme që është Energji Bazë për ekonominë e cdo vendi;

Së treti

Energjia elektrike me burim energjie diellzimin apo erën është periodike, jo e vazhduar, e varur
totalisht nga fenomenet e natyrës, ku për territorin e Shqipërisë së Mesme ekspozimi mesatar vjetor i diellit përllogaritet të jetë rreth 2400-2600h/vit ose rreth 6.5 deri 7.0h/ditë që përbën rreth 28% të kohës vjetore.

Së katërti

Sipërfaqja e tokës ku do te zhvillohet TEC-i ka nje shfrytezim teper eficent ne gjenerim prej
0.334m2/kW te instaluar ndaj 15 deri 20m2/kWp te instaluar me impiant fotovoltaik, pra nga 45 deri 60 here me pak toke sesa impianti diellor;

Së pesti

Impiantet fotovoltaike me kapacitet te madh dhe siperfaqe zhvillimi teper te madhe (per fuqine 170MW nevojiten 2.55 deri 3.40 milion m2 toke ose 255 deri 340 ha truall), kane ndikime negative ne mikroklimen e zones ku zhvillohen nga:

  1. Perkeqesimi i lageshtise ajrore teper te domosdoshme per bimesine nga reflektimi rrezatimit dhe tejnxehja, qe kushtezohet 60 deri 80% lageshti relative ne ajer;
  2. Perkeqesimin e bilancit te drites dhe bilancit te rrezatimit te tokes (BRT) qe varet nga:
    a) intensiteti i rrezatimit nga dielli;
    b) intensiteti i rrezeve difuzive nga hapsira qiellore qe duhet te jete ne vlerat 0.15 deri
    0.25kkal/cm2*min;
    te dyja keto intensitete perbejne Energjine Totale per zhvillimin biologjik te bimesise ne teresi.
  3.  Reflektimi intensiv i rrezatimit diellor nga siperfaqa e xhamte e paneleve sikunder edhe deformimi
    e zberthimi i rrezes diellore (Drita e Bardhe) ne rreze infra te kuqe qe nuk sherbejne si burim energjie
    per proceset fiziologjike te bimes.

Ndikimet Sociale të Projektit të TEC (Ndikimet Makro)

  • TEC do të operojë sipas standardeve europiane dhe do të shfrytëzojë përvojën e konsiderueshme të
    partnereve në funksionimin dhe mirëmbajtjen e termocentraleve.
  • Energjia e prodhuar konsiderohet si energji me emetimet me te vogla krahasuar me cdo TEC tjeter
    ne vendet e Ballkanit Perendimor qe perdorin si lende djegese qymyr, nafte.
  • Krijon vende pune te konsiderueshme afatgjate gjate shfrytezimit te TEC, cila ndihmon ekonominë
    e vendit dhe rajonit.
  • Numri i punonjësve që do të përfshihen gjatë fazës së ndërtimit (inxhinierët + fuqia punëtore) është
    përafërsisht. 250 persona.

Ndikimi në Punësim dhe Rritjen e te Ardhurave të Komunitetit Lokal

  • Synimi i FTE është që shumica dërrmuese e personelit të jetë nga komuniteti lokal. Punësimi i
    përkohshem dhe afatgjate për komunitetin duke sjellë një kontribut të dobishëm në të ardhurat
    familjare (hapja e vendeve të punës),
  • Gjatë fazës së funksionimit, personeli i punësuar në impiant do të jetë rreth 30 persona. Ndersa në
    mënyrë indirekte, personeli i punësuar (nga kontraktorët) do të jetë rreth 100.
  • Përmirëson cilësinë e jetës së komunitetit në afërsi me impiantin pasi siguron qendrueshmeri ne
    punësimin dhe te ardhurat e jeteses.
  • Siguron te ardhura nga taksat vendore te cilat perkthehen ne sherbime shtese per komunitetin

Përfitueshmëria e Projektit

  • Rrit prodhimin e qëndrueshëm të energjisë elektrike në vend;
  • Diversifikon portofolin e prodhimit vendas të energjisë;
  • Garanton furnizimin e sigurtë me energji të popullatës dhe me kostot relativisht të ulët;
  • Përmirëson ekuilibrin e brishtë midis energjisë së prodhuar nga HEC-et dhe dhe burimeve të
    rinovueshme;
  • Ul varësinë e e kushtueshme nga çmimet e larta të importeve të energjisë elektrike;
  • Krijon një treg energjie më të qëndrueshëm, të parashikueshëm dhe më konkurrues në Shqipëri;
  • Përmirëson perspektivat e rritjes ekonomike të vendit;
  • Zbaton praktikat më të mira të disponueshme (BAT) dhe standardet ndërkombëtare, duke
    minimizuar ndikimet mjedisore.